De laatste mens.
Het volgende gedachtenexperiment is een goede voortzetting van
het "practicum gedachtenexperimenten". Het is niet alleen een oefening
in gedachtenexperimenten, het kan ook worden gebruikt als training
voor Socratische dialogen. Tevens kan het dienen ter bezinning op
wat een mens tot mens maakt.
1. Los van je lichaam.
Medici ontdekken een nieuwe ziekte - in jouw lichaam. De ziekte
tast je spierweefsel aan, eerst in armen en benen, later ook de
onwillekeurige spieren. Je overlevingskansen zijn minimaal, maar
de dokters hebben een methode gevonden om in ieder geval je zenuwstelsel
te behouden. Daartoe zullen je hersenen en je ruggenmerg chrirurgisch
uit je lichaam worden verwijderd en in een voedingsvloeistof geplaatst
worden, waarin ze in leven gehouden kunnen worden. Maar wat dan?
- Zou je het op prijs stellen om als "los" zenuwstelsel te blijven
doorleven?
- In hoeverre is een "los" zenuwstelsel een persoon?
- Wat voor morele en/of juridische regels moeten op jou van toepassing
zijn? Moeten er nieuwe regels worden bedacht?
- Wat betekent het voor je zenuwstelsel om in leven te worden
gehouden zonder te worden gestimuleerd door prikkels van buitenaf
en zonder de buitenwereld te kunnen beïnvloeden?
- Als je zenuwuiteinden op de een of andere manier moeten worden
gestimuleerd hoe moet dat dan gebeuren? Is het voldoende om willekeurig
uitgaande zenuwen te verbinden met inkomende zenuwuiteinden? Is
koppeling aan het gebruikersinterface van een internet-computer
voldoende? Moet je worden voorzien van een complete set kunstmatige
zintuigen en ledematen om geestelijk gezond te blijven?
2. Cheyenne Mountain.
Om mogelijke besmetting van anderen door het virus dat jouw lichaam
heeft aangetast te voorkomen word je in strenge quarantaine gehouden.
De bak met jouw zenuwstelsel en de bijbehorende apparatuur is ondergebracht
in een oud nucleair commandocentrum dat helemaal van de buitenwereld
kan worden afgesloten. Het geheel vormt een gesloten systeem - afvalstoffen
worden volledig gerecycleerd en omgezet in nieuwe voedingsstoffen.
Het enige dat van buitenaf wordt toegevoerd is energie en informatie.
Je kunt met andere mensen communiceren via het internet.
- Wat betekent die situatie voor jouw mens-zijn?
- Wat maakt voor jou zo de kwaliteit van het leven uit?
- Wat betekent voor jou het besef dat je nooit meer direct (lijfelijk)
contact met anderen kunt hebben, of zelfs maar in de nabijheid
van een medeschepsel zult zijn?
3. Alleen op de wereld.
Het virus dat jou heeft aangetast blijkt ook anderen aan te tasten.
Het is inmiddels gemuteerd, zodat hiet niet alleen het spierweefsel,
maar ook het zenuwweefsel vernietigt. En er is geen medicijn die
het kan bestrijden. Binnen korte tijd heeft het virus zich over
de hele aarde verspreid en het doodt iedereen die besmet is. Dat
betekent het einde van de mensheid. Vanuit jouw geïsoleerde
positie zie je het allemaal gebeuren. Je blijft zelf in leven doordat
de energie- en informatievoorziening geheel geautomatiseerd zijn
en blijven functioneren ook nadat de mensen die voor het beheer
verantwoordelijk zijn, zijn weggevallen. Uiteindelijk ben je de
enige overlevende. Alle informatie op het internet blijft echter
voor jou beschikbaar en je kunt er zelf nog van alles aan toevoegen
ook.
- Hoe ervaar je die situatie?
- Verandert het besef dat je de enige mens bent je zelfbeeld?
Je ethiek?
- Wat ga je nu doen? Ga je slechts jezelf vermaken of probeer
je wat nuttigs te bedenken? Wat is nuttig in dit opzicht?
4. Eeuwig leven.
Alle technische voorzieningen blijven naar behoren functioneren
en zullen dat naar alle waarschijnlijkheid nog vele eeuwen blijven
doen. En al die tijd zal jouw zenuwstelsel kunnen blijven functioneren
en zul je contact blijven houden met de menselijke beschaving via
de inhoud van het internet. Je kunt je verdiepen in allerlei zaken
waar je vroeger nooit aan toekwam en je hoeft daarbij met niemand
rekening te houden. Gedurende een vrijwel onbeperkte tijd zal alles
om jou draaien.
- Hoe zou het zijn om alle tijd van de wereld te hebben?
- Zou je het op prijs stellen om eeuwig te blijven leven, ook
al is er niemand om dat leven mee te delen?
- Zo ja, hoe zou je je leven zin kunnen geven? Of accepteer je
de zinloosheid ervan?
- Als je je leven zou willen beëindigen, hoe zou je dat dan
moeten doen?
|