Creativiteit
Deze oefeningen zijn bedoeld om je creativiteit te testen en te
ontwikkelen.
De verschillende workshops
beslissingsvaardigheid bieden nog meer oefeningen.
Inleiding
- 'Geef het juiste antwoord'
- 'Dat is niet logisch'
- 'Houdt je aan de regels'
- 'Wees praktisch'
- 'Vermijd dubbelzinnigheid'
- 'Fouten maken mag niet'
- 'Spelletjes zijn kinderachtig'
- 'Dat is mijn terrein niet'
- 'Doe niet zo gek'
- 'Ik ben niet creatief'
Creativiteit kan geleerd worden. De meeste mensen kunnen hun creativiteit
verbeteren door een paar simpele maatregelen. Het proces van creativiteit
wordt vaak gehinderd door verkeerde conventies en gewoonten, door
impliciete vooronderstellingen en vooroordelen. Uitspraken als de
hierboven aangehaalde kunnen het creatieve proces aardig verstoren.
Op het eerste gezicht lijken het aanwijzingen voor een serieuze probleem-aanpak,
een waarborg tegen 'het in de fout gaan'. Maar vooral in de eerste
fase, bij het genereren van nieuwe ideeën kunnen ze een rem vormen
op de creativiteit. Kritiek is OK, maar niet meteen in het begin.
Zorg eerst voor de nodige ideeën dan kun je ze later kritisch
gaan bekijken. Laat in eerste instantie je gedachten de vrije loop
- geen idee is te gek, geen voorstel is onhoudbaar, er zijn altijd
wel bruikbare aspecten aan. 'Goed' en 'fout' zijn hier geen bruikbare
categorieën en oordelen als 'ongebruikelijk' en 'buitenissig'
zijn niet van toepassing.
Enige tips:
- Perspectief wijzigen:
- Probeer nieuwe perspectieven te vinden, nieuwe manieren om tegen
een idee aan te kijken. Plaats het in een ongebruikelijke omgeving,
bedenk nieuwe toepassingsmogelijkheden, probeer het met andere
ogen, vanuit een andere deskundigheid of met andere doelstellingen
te zien.
- Combineren:
- Probeer gedachten en ideeën op nieuwe manieren te combineren,
probeer verbanden aan te brengen tussen zaken die tot dan toe
niet met elkaar in verband werden gebracht.
- Visual brainstorming:
- Probeer dat wat je bedenkt ruimtelijk voor te stellen, of met
pen en papier te tekenen, ook als het abstracte zaken betreft.
Dit 'schetsen' maakt dingen inzichtelijk en kan je verder inspireren.
- Vasthouden:
- Verwerp een onbevredigend idee niet meteen vanwege een aantal
gebreken die je ziet. Speel ermee: Zoek naar de sterke kanten
en naar nieuwe aspecten zonder je aan de zwakke kanten te storen.
- Meedenken:
- Probeer positief mee te denken met het gezamenlijke creatieve
denkproces, door te zoeken naar mogelijke aanvullingen of nieuwe
invalshoeken voor de ideeën die ter tafel komen.
Creativiteitsoefeningen:
Licht in de duisternis.
Achtergrond:
Je bevindt je in een berghut, ver van de bewoonde wereld. De avond
valt, het begint donker te worden. Maar je wilt nog wat lezen in het
boek dat je hebt meegebracht. Gelukkig bevat de hut naast jouw boek
nog de volgende voorwerpen:
- Ca. 2 m. paktouw
- Enige waslucifers, van de soort die je overal aan af kunt strijken
- Een kromme spijker
- Een doosje punaises
- Een aantal stenen (daarvan zijn er overigens buiten nog genoeg)
- Een slaapzak
- Een stompje kaars
- Een dikke viltstift
Opdracht:
Bedenk zoveel mogelijk manieren om, ondanks de duisternis, nog
redelijk comfortabel je boek te kunnen lezen. Kijk of je in eerste
instantie door vrij associeren tot een oplossing kunt komen. Probeer
dan een lijst te maken van manieren waarop je licht kunt maken en
kijk of je op basis daarvan nog tot nieuwe oplossingen kunt komen.
(Naar: Glass, Holyoak, Santa, "Cognition")
Baksteenfabriek
Achtergrond:
Je bent adviseur van een fabriek van baksteen die gewone rode baksteen
maakt en die in financiële moeilijkheden verkeert. De directeur
van de fabriek zoekt naar nieuwe toepassingen van baksteen en heeft
jou gevraagd er een paar te noemen.
Opdracht:
Bedenk een aantal nieuwe toepassingen en/of gebruikswijzen voor
baksteen. Begin met ad hoc een of meer toepassingen te bedenken.
Probeer daarna een lijst te maken met eigenschappen van baksteen
en kijk of je daarmee verder komt.
(Bron: James L. Adams, "Conceptual Blockbusting")
Geforceerde verbanden.
Gegeven:
De woordenparen
- ijs / electrisch licht
- paard / rups
- boek / politieman
- regen / woensdag
- sterren / voetbal
- sterren / besluit
- schoen / voedsel
Opdracht:
Bedenk een product of een verhaal waarin beide woorden van een
paar een rol spelen.
(Bron: E. de Bono, "Lateral thinking")
De hoogste tijd
Je bevindt je in een grot waarin een schat verborgen is en je bent
er op uit die schat te vinden. Je weet dat die grot om precies vijf
uur helemaal vol stroomt met water, maar je hebt op weg erheen je
horloge tegen de rotsen stuk geslagen. Je weet wel nog dat je om
twaalf uur in de grot bent afgedaald, samen met een aantal spullen
die je nodig denkt te hebben voor het onderzoek van de grot, zoals
een helm met een lamp erop, de nodige meters touw, etc.
Bedenk een aantal manieren om zoveel mogelijk van de grot te doorzoeken,
zonder dat je door het opkomende water gehinderd wordt.
Badmintonshuttle in plafond.
Je bent in een sporthal met je vriend aan het badmintonnen, als
je shuttle plotseling blijft hangen in een rooster in het plafond.
Er is verder nergens nog een shuttle te bekennen, maar er zijn in
de hal wel de nodige spullen aanwezig die normaal in zo'n omgeving
worden gebruikt. Een ladder is daar echter niet bij.
Bedenk een aantal manieren om te voorkomen dat je teleurgesteld
de kleedkamer moet opzoeken.
Spiegelbeeld, vertel eens even ...
Achtergrond:
Na veel mislukte pogingen is het eindelijk gelukt om contact te
krijgen met een buitenaardse beschaving. En niet zo maar een beschaving,
ze blijkt als twee druppels water op de aardse beschaving te lijken.
Zelfs de talen die er gesproken worden zijn het zelfde. Al snel
wordt er onderhandeld over bezoeken over en weer. Er is alleen een
probleem: De geleerden hebben ontdekt dat er in het heelal spiegelbeeldsamenlevingen
zijn, met mensen, dieren en planten die precies het spiegelbeeld
zijn van de aardse. En ze waarschuwen dat als wezens van zulke spiegelbeeldwerelden
bij elkaar komen, dat dan een van beide variëteiten ten onder
gaat doordat het rechtsdraaiend DNA van de ene het linksdraaiend
DNA van de ander aantast of vice versa.
Opdracht:
Vind een manier om zonder rechtstreeks (visueel) contact en zonder
transport van stoffelijke voorwerpen, dus via radio of iets dergelijks,
uit te vinden of de gevonden beschaving bestaat in een wereld die
spiegelbeeldig is aan de onze.
(Naar: R.Rucker, "The Fourth Dimension")
- Arthur Koestler, "The Act of Creation", 2nd Danube edition,
Hutchinson, 1976.
- Edward de Bono, "Lateral Thinking: a Textbook of Creativity",
Ward Lock Educational, Londen, 1970.
- James L. Adams, "Conceptual Blockbusting: a Guide to better
Ideas", Penguin, 1987.
- Douglas R. Hofstadter and the Fluid Analogies Research Group,
"Fluid Concepts & Creative Analogies: Computer Models of the Fundamental
Mechanisms of Thought"
© Pim Lemmens, 24 juni
1999. |